Bab 10 / 19
Bercukur atau Bergunting, Tahallul dan Tertib Rukun
Menanggalkan rambut ialah rukun haji dan umrah, dan dengannya anda keluar daripada ihram. Bab ini menerangkan berapa banyak rambut, bila, oleh siapa, dan bagaimana Tahallul Awwal dan Tahallul Thani bagi haji terhasil.
Pengertian bercukur atau bergunting
Bercukur atau bergunting ialah menanggalkan atau menghilangkan sekurang-kurangnya tiga helai rambut di kepala dengan menurut syarat-syarat sahnya:
- Masuk waktu.
- Rambut di kepala: bukan janggut atau bulu di tempat lain.
- Tidak kurang daripada tiga helai rambut.
Yang afdhal bagi lelaki ialah bercukur; bergunting memadai. Bagi wanita, bercukur tidak dibenarkan: memadai wanita menggunting hujung rambutnya sekadar seruas jari.
Maksud Rasulullah SAW berdoa tiga kali, "Ya Allah, rahmatilah orang-orang yang bercukur," dan apabila para sahabat bertanya, "Dan orang-orang yang bergunting, wahai Rasulullah?", baginda menyebut mereka pada kali keempat. (Riwayat al-Bukhari dan Muslim.)
Waktu bercukur atau bergunting
- Umrah: selepas tawaf dan sa'ie dengan sempurna.
- Haji: selepas separuh malam 10 Zulhijjah, setelah wuquf. Waktu afdhalnya pada 10 Zulhijjah selepas melontar Jamrah 'Aqabah.
Perhatian daripada kursus
- Apabila telah masuk waktunya, boleh mencukur atau menggunting sama ada rambut sendiri atau rambut orang lain, kerana menanggalkan rambut kini sebahagian daripada ibadat, bukan pelanggaran.
- Afdhal mencukur atau menggunting rambut sendiri terlebih dahulu sebelum melakukannya untuk orang lain.
- Ketika bergunting, jemaah haji wanita hendaklah menjaga auratnya, lakukan di bilik atau di kalangan wanita.
- Hujung rambut juga dikira sah untuk digunting.
- Jemaah boleh bergunting di tempat penginapan, tidak semestinya di Marwah atau Mina.
- Bagi jemaah lelaki yang botak licin, sunat dilalukan mata pisau di atas kepala.
Pengertian tahallul
Tahallul ialah melepaskan diri daripada larangan dalam ihram.
Tahallul umrah
Umrah mempunyai satu tahallul sahaja. Setelah selesai tawaf, sa'ie dan bercukur atau bergunting mengikut tertib, semua larangan ihram terangkat.
Tahallul haji: Tahallul Awwal dan Tahallul Thani
Haji mempunyai dua peringkat, berdasarkan tiga perkara:
- Ⓐ Melontar Jamrah Kubra ('Aqabah) pada 10 Zulhijjah.
- Ⓑ Bercukur atau bergunting.
- Ⓒ Tawaf Ifadhah, bersama sa'ie, jika sa'ie haji belum dilakukan.
Tahallul Awwal: terhasil apabila selesai mengerjakan dua daripada tiga perkara tersebut. Jemaah yang telah Tahallul Awwal boleh melakukan perkara-perkara yang dilarang semasa ihram kecuali tiga perkara:
- nikah dan perkara yang berkaitan dengannya;
- mukadimah persetubuhan;
- bersetubuh.
Maka selepas Tahallul Awwal, lelaki boleh memakai pakaian biasa dan menutup kepala, dan semua boleh memakai wangian serta memotong kuku.
Tahallul Thani: terhasil apabila selesai mengerjakan ketiga-tiga perkara. Setelah selesai Tahallul Thani, tiada lagi larangan ihram.
Di mana Tahallul Awwal lazimnya terhasil
| Tertib yang diikuti | Tahallul Awwal terhasil… |
|---|---|
| Melontar Jamrah Kubra di Mina → bercukur/bergunting (di Mina atau di mana-mana) | di Mina, selepas bergunting |
| Melontar Jamrah Kubra di Mina → Tawaf Ifadhah dan sa'ie di Makkah | di Makkah, selepas sa'ie |
| Tawaf Ifadhah dan sa'ie di Makkah → bercukur/bergunting | di Makkah, selepas bergunting |
Tertib pada rukun
Umrah: tertib diwajibkan pada semua rukunnya, niat, kemudian tawaf, kemudian sa'ie, kemudian bergunting. Bergunting sebelum selesai sa'ie adalah melanggar larangan ihram (dan dikenakan dam), bukan penamat umrah.
Haji: tertib diwajibkan pada kebanyakan rukunnya:
- niat ihram didahulukan daripada rukun-rukun yang lain;
- wuquf didahulukan daripada Tawaf Ifadhah (dan daripada bergunting);
- tawaf didahulukan daripada sa'ie.
Tetapi sebahagian rukun boleh bertukar tempat:
- Sa'ie haji boleh dikerjakan sebelum wuquf oleh jemaah Haji Ifrad dan Qiran, selepas Tawaf Qudum.
- Bercukur atau bergunting boleh dilakukan selepas wuquf apabila telah masuk waktunya, sebelum Tawaf Rukun.
