Miqat dan Ihram: Memasuki Keadaan Berihram

Pengertian ihram

Ihram ialah keadaan suci yang dimasuki oleh jemaah dengan berniat haji atau umrah. Ihram bukan pakaian: kain putih itu ialah pakaian lelaki semasa berihram, tetapi ihram itu sendiri bermula dengan niat dalam hati. Sejak saat itu larangan ihram terpakai sehingga jemaah bertahallul.

Miqat: ketentuan masa dan tempat

Miqat ialah ketentuan tempat atau masa untuk berniat ihram haji atau umrah.

Miqat zamani (masa)

• Haji: bermula 1 Syawal hingga seketika sebelum terbit fajar 10 Zulhijjah, bulan-bulan haji. Tidak sah ihram haji jika dilakukan di luar masa tersebut, bahkan jadilah ihram umrah.
• Umrah: sepanjang tahun, kecuali ketika masih dalam ihram atau amalan haji.

Miqat makani (tempat)

Sesiapa yang datang dari luar Tanah Haram dan berhasrat mengerjakan haji atau umrah mesti berniat ihram di miqat atau sebelumnya di laluan masing-masing. Rasulullah SAW menetapkan lima miqat:

Maksudnya bagi jemaah haji Malaysia

• Terus ke Makkah: miqat makani anda ialah Qarnul Manazil. Pesawat melalui atau berhampiran dengannya sebelum mendarat di Jeddah, maka anda berniat ihram di dalam pesawat. Pakailah pakaian ihram sebelum menaiki pesawat (di rumah, di Kompleks Tabung Haji Kelana Jaya, Bayan Lepas, Kota Kinabalu atau di lapangan terbang) dan berniatlah apabila diumumkan bahawa pesawat menghampiri miqat. Jeddah bukan miqat bagi jemaah yang terbang dari Malaysia.
• Ke Makkah dari Madinah: miqat makani anda ialah Zul Hulaifah (Bir Ali), kira-kira 10 km dari Madinah. Bas berhenti di Masjid Miqat, tempat anda boleh mandi, solat dan berniat.

Jika anda sudah berada di Makkah

Jemaah atau penduduk yang berada dalam Makkah, contohnya jemaah yang ingin mengerjakan umrah sunat, mesti keluar dari Tanah Haram ke tanah halal untuk berniat ihram umrah. Tempat yang lazim ialah:

• Ji'ranah: kira-kira 22 km, di timur laut Makkah, tempat Rasulullah SAW berihram selepas Peperangan Hunain.
• Tan'im: Masjid Aisyah (Masjid Tan'im), yang paling hampir, kira-kira 5 km dari Masjidil Haram.
• Hudaibiyyah: juga dikenali sebagai Syumaisi, kira-kira 29 km di barat Makkah, di jalan ke Jeddah.

Bagi haji, orang yang sudah berada di Makkah, termasuk jemaah Haji Tamattu' pada 8 Zulhijjah, berniat ihram dari tempat dia berada, di bangunan penginapan.

Sunat ihram

Amalan sunat sebelum niat ihram

1. Mengerat kuku.
2. Merapikan janggut, misai dan rambut.
3. Menanggalkan bulu ketiak, ari-ari dan sebagainya.
4. Mandi sunat ihram: wanita yang haid juga disunatkan mandi.
5. Mengambil wuduk.
6. Memakai wangian pada badan: bukan pada kain ihram.
7. Memakai minyak rambut.
8. Lelaki memakai kain ihram berwarna putih.
9. Solat sunat ihram dua rakaat, jika bukan waktu yang ditegah.

Amalan sunat semasa niat ihram

• Mengadap ke arah kiblat.
• Berada dalam keadaan berwuduk.

Amalan sunat selepas berniat ihram

• Bertalbiah, berdoa, membaca al-Quran dan berzikir.
• Elak daripada berbual kosong (lagha).

Pakaian ihram

Lelaki

• Dua helai kain lepas (tidak bercantum): sehelai dipakai untuk menutup aurat antara pusat dan lutut (izar), dan sehelai lagi dibuat selendang (rida'). Disunatkan berwarna putih.
• Tiada pakaian bersarung atau berjahit dan bercantum yang melingkungi badan atau anggota: tiada baju, seluar, seluar dalam, stoking atau kopiah.
• Kepala mesti terbuka.
• Selipar atau sandal yang menampakkan jari dan tumit. Seperti yang diajar dalam kursus, pastikan nampak kelima-lima hujung anak jari kaki dan tumit.
• Tali pinggang atau beg pinggang untuk mengikat izar dan menyimpan dokumen, jam tangan, cermin mata, cincin dan beg yang disandang dibenarkan.

Idtiba'

Idtiba' ialah melalukan kain selendang di bawah ketiak kanan dan meletakkan hujungnya di atas bahu kiri, sehingga bahu kanan terbuka. Ia hanya sunat dipakai semasa tawaf yang diiringi dengan sa'ie, dan semasa sa'ie itu, dan dimulakan hanya apabila hendak memulakan tawaf. Tidak disunatkan pada masa lain, tidak di stesen berlepas, tidak di dalam bas, dan tidak ketika solat (makruh). Tutup semula kedua-dua bahu sebelum solat sunat tawaf.

Wanita

• Tiada pakaian khusus seperti jemaah lelaki. Pakaian ihram wanita hendaklah menutup semua anggota tubuh selain muka dan dua pergelangan tangan. Sebarang warna dibenarkan; kebanyakannya memilih putih atau warna yang tidak menarik perhatian.
• Muka mesti terbuka: tiada purdah atau apa-apa yang melekap pada muka. Wanita boleh melabuhkan kain yang tidak menyentuh muka jika ada lelaki ajnabi berhampiran.
• Tiada sarung tangan yang menutup jari-jemari dan tapak tangan.
• Pakai stoking: disyorkan stoking tebal dan panjang yang tidak menampakkan warna kulit.
• Elak daripada bersolek tanpa keperluan, elak fitnah dan riyak.
• Pastikan kain telekung bersesuaian, menutup aurat dengan sempurna dan tidak jarang.

Berniat ihram

Apabila semuanya telah siap, di miqat, atau di dalam pesawat apabila pengumuman dibuat:

1. Mengadap kiblat jika mampu.
2. Berniat dalam hati untuk umrah (Tamattu'), haji (Ifrad) atau kedua-duanya (Qiran). Anda juga boleh melafazkannya.
3. Terus bertalbiah.

Talbiah

Talbiah ialah sahutan jemaah terhadap seruan Allah. Lelaki melafazkannya dengan kuat; wanita dengan suara yang hanya didengari sendiri. Ulanginya dengan banyak, ketika bertolak, ketika naik dan turun, ketika bertemu orang lain, selepas solat, bermula dari niat:

• bagi umrah: sehingga mula tawaf;
• bagi haji: sehingga lontaran pertama di Jamrah 'Aqabah pada 10 Zulhijjah.

Selepas talbiah, disunatkan berselawat ke atas Nabi SAW dan memohon keredhaan Allah dan syurga, serta perlindungan daripada neraka.

Ihram langkah demi langkah

1. Di rumah atau di kompleks pemberangkatan: kerat kuku, rapikan rambut, mandi, pakai wangian (pada badan sahaja).
2. Lelaki: pakai dua helai kain ihram dan selipar yang sesuai. Wanita: pakai pakaian yang menutup aurat, stoking dan tudung yang sempurna, dengan muka dan tangan terbuka.
3. Solat sunat ihram dua rakaat jika boleh.
4. Di miqat (atau di dalam pesawat ketika pengumuman): mengadap kiblat dan berniat.
5. Bertalbiah, dan teruskan sepanjang perjalanan.
6. Mulai saat ini, jaga semua larangan ihram (Bab 7).