Haji Sepintas Lalu: Seluruh Perjalanan, Hari demi Hari

Perjalanan dalam satu gambaran

Ibadat haji berlangsung selama lima atau enam hari, dari 8 hingga 12 atau 13 Zulhijjah, bulan kedua belas dalam kalendar Islam. Namun kebanyakan jemaah berada di luar negara antara empat hingga tujuh minggu, kerana penerbangan tiba di Arab Saudi beberapa minggu sebelum haji dan berlepas beberapa minggu selepasnya.

Perjalanan jemaah haji Malaysia lazimnya mengikut salah satu daripada dua laluan:

• Makkah dahulu: terbang ke Jeddah, berniat ihram di dalam pesawat sebelum melepasi miqat Qarnul Manazil, terus ke Makkah dan mengerjakan umrah. Tinggal di Makkah beberapa minggu sebelum haji, mengerjakan haji, kemudian ke Madinah selama lebih kurang lapan hari sebelum pulang dari Madinah.
• Madinah dahulu: terbang ke Madinah dan tinggal di sana lebih kurang lapan hari, kemudian berniat ihram di miqat Zul Hulaifah (Bir Ali) dalam perjalanan ke Makkah. Selepas haji, pulang dari Jeddah.

Hari-hari haji

Sebelum 8 Zulhijjah: umrah dan menunggu di Makkah

Kebanyakan jemaah haji Malaysia mengerjakan Haji Tamattu' (lihat Bab 5): mereka tiba dalam ihram umrah, menyelesaikannya, lalu bertahallul. Kemudian mereka tinggal di Makkah seperti biasa, solat di Masjidil Haram, tawaf sunat, membaca al-Quran dan berehat, hingga tiba hari-hari haji. Gunakan masa ini sebaiknya, tetapi jimatkan tenaga: hari-hari yang paling berat masih di hadapan.

8 Zulhijjah, Hari Tarwiyah

1. Mandi, memakai pakaian ihram dan berniat ihram haji di bangunan penginapan di Makkah (jemaah Haji Ifrad atau Qiran sudah pun berada dalam ihram).
2. Mula bertalbiah dan teruskan mengulanginya.
3. Bergerak keluar dari Makkah. Sunnahnya ialah ke Mina dan bermalam di sana, kemudian ke Arafah pada pagi 9 Zulhijjah. Banyak misi haji, termasuk Tabung Haji, membawa jemaah terus ke Arafah pada 8 Zulhijjah bagi mengelakkan kesesakan berjuta-juta orang bergerak pada satu pagi. Kedua-duanya sah; ikutlah kumpulan anda.

9 Zulhijjah, Hari Arafah

1. Bermula gelincir matahari (zawal), anda sedang berwuquf, berada di bumi Arafah. Inilah rukun haji yang paling utama: "Haji itu Arafah".
2. Solat Zohor dan Asar secara jamak dalam waktu Zohor (jamak taqdim), secara tamam, empat rakaat setiap satu, tidak diqasarkan, sebagaimana diajar dalam kursus bagi Arafah dan Mina.
3. Isi petang dengan doa, zikir, istighfar, al-Quran dan talbiah hingga terbenam matahari.
4. Selepas terbenam matahari, bergerak dari Arafah ke Muzdalifah.

Malam 10 Zulhijjah, Muzdalifah

1. Tiba di Muzdalifah. Solat Maghrib dan Isyak secara jamak, sebagaimana dipimpin oleh pembimbing ibadat kumpulan anda.
2. Berada di bumi Muzdalifah walaupun seketika selepas separuh malam, inilah mabit yang wajib.
3. Kutip anak-anak batu untuk melontar.
4. Bergerak ke Mina, sebelum atau selepas Subuh mengikut jadual kumpulan anda.

10 Zulhijjah, Hari Nahar (Hari Raya Aidiladha)

Inilah hari yang paling sibuk. Empat amalan boleh dilakukan pada hari ini, dan tertib di bawah ialah tertib sunnahnya:

1. Melontar Jamrah 'Aqabah (Jamrah Kubra) dengan tujuh biji batu.
2. Menyembelih binatang korban (hadyu atau dam), jika anda dikenakan, badan haji anda lazimnya menguruskannya.
3. Bercukur atau bergunting.
4. Tawaf Ifadhah (tawaf rukun haji) di Makkah, diikuti sa'ie jika belum dilakukan.

Selepas dua daripada tiga perkara, melontar, bergunting dan tawaf (bersama sa'ienya), terhasillah Tahallul Awwal dan anda boleh memakai pakaian biasa. Selepas ketiga-tiganya, terhasillah Tahallul Thani dan anda bebas sepenuhnya daripada ihram. Lihat Bab 10.

11, 12 dan 13 Zulhijjah, Hari-hari Tasyrik di Mina

1. Bermalam (mabit) di Mina, lebih daripada separuh malam bagi setiap malam, menurut pendapat yang diamalkan oleh Tabung Haji.
2. Setiap hari, lontar ketiga-tiga jamrah mengikut tertib, Sughra, Wusta dan Kubra ('Aqabah), tujuh biji di setiap jamrah. Waktu afdhalnya ialah selepas gelincir matahari (zawal); ikutlah waktu yang ditetapkan bagi kumpulan anda.
3. Anda boleh meninggalkan Mina pada 12 Zulhijjah sebelum terbenam matahari selepas melontar (Nafar Awwal), atau bermalam pada malam 13 dan melontar pada 13 Zulhijjah juga (Nafar Thani).

Selepas haji

• Jika belum menunaikan Tawaf Ifadhah dan sa'ie, laksanakannya segera.
• Berehat, solat di Masjidil Haram, dan mengerjakan umrah sunat atau tawaf sunat jika mampu.
• Sebelum meninggalkan Makkah buat kali terakhir, tunaikan Tawaf Wada', tawaf selamat tinggal.
• Ziarah Madinah, solat di Masjid Nabawi dan ucapkan salam kepada Rasulullah SAW.

Perbezaan antara rukun, wajib dan sunat

Anda akan bertemu tiga istilah ini dalam setiap bab. Ia menentukan akibatnya jika sesuatu ditinggalkan:

Enam perkara untuk diingat

1. Haji itu Arafah. Walau apa pun berlaku, pastikan anda berada dalam sempadan Arafah pada bila-bila masa antara gelincir matahari 9 Zulhijjah hingga sebelum terbit fajar 10 Zulhijjah.
2. Jaga ihram anda. Sebaik sahaja berniat, larangan ihram terpakai. Pelajarilah sebelum berangkat (Bab 7).
3. Kira dengan yakin. Tawaf tujuh pusingan dan sa'ie tujuh kali. Jika ragu-ragu, ambil bilangan yang sedikit dan tambah satu pusingan.
4. Perhatikan waktu. Hari-hari haji bermula dari Maghrib ke Maghrib. Waktu afdhal melontar pada hari-hari Tasyrik ialah selepas gelincir matahari; ikutlah waktu yang ditetapkan bagi kumpulan anda.
5. Kekal bersama kumpulan. Ketahui nombor maktab, nombor khemah dan nama bangunan penginapan anda. Bawa kad pengenalan dan gelang tangan pada setiap masa.
6. Bersabar. Anda akan berdepan panas, kesesakan, barisan panjang dan keletihan. Sabar adalah sebahagian daripada ibadat.