Tavaf: Kâbe'nin Etrafında Dönmek

Tavaf nedir

Tavaf, Kâbe'nin etrafında, Hacerülesved'den başlayıp onda bitirerek, Kâbe solda olacak şekilde yedi kez dönmektir. Bazı tavaflar farz, bazıları vacip, bazıları sünnettir, ama hepsi aynı şekilde yapılır.

Tavafın şartları ve vacipleri

1. Niyet: tavafa genel bir niyet yeterlidir; Hac veya Umre tavafı için yeniden adlandırmanız gerekmez.
2. Hacerülesved'den başlamak ve orada bitirmek.
3. Kâbe solda olacak şekilde, ileri doğru yürümek.
4. Hıcr-ı İsmail'in (Hatîm) ve Şâzervân'ın dışında, onlar Kâbe'nin parçasıdır.
5. Mescid-i Haram'ın içinde (herhangi bir katta).
6. Yedi tur: dört tur farz kısmıdır; kalan üç tur vaciptir.
7. Büyük hadesten (cünüplük, hayız, nifas) ve küçük hadesten (abdestli olmak) temizlik. Tavafta temizlik vaciptir; terk edilirse tavaf sayılır ama tekrar edilir veya dem gerekir (Bölüm 7).
8. Avret yerini örtmek.
9. Gücü yeten için yürümek.
10. Sonrasında iki rekât namaz kılmak.

Kalabalıkta abdest

Hanefî mezhebinde kadına dokunmak abdesti bozmaz, araya perde olmasa da, şehvet de olsa (bir şey çıkmadıkça). Abdesti bozan şeyler: ön veya arka yoldan bir şey çıkması, akan kan veya irin, ağız dolusu kusma, yan yatarak veya yaslanarak uyumak ve bayılmaktır. Abdestinize dikkat edin, bozulunca yenileyin.

Necasete dikkat edin

Çantada taşınan sandaletlerdeki, çocuğun bezindeki, giysilerdeki pislik ve açık mataf'taki kuş pislikleri konusunda dikkatli olun.

Tavafta erkeğin avreti

Erkeğin avreti göbekten dize kadardır (diz dahil). Izdıba bittikten sonra edep gereği üst bedeni örtün.

Başlangıç çizgisi

Caminin bir sütunu üzerinde, Hacerülesved hizasında bulunan yeşil bir ışık tavafın başlayıp bittiği yeri işaretler. Üst katların kendi işaretli yeri vardır.

Tavaf, adım adım

1. Abdest, avret yeri örtülü, giysiler temiz. Tavafın ardından sa'y yapılacaksa, erkekler o tavafın başında sağ omuzlarını açar (ızdıba).
2. Tavafa niyet edin.
3. Hacerülesved hizasında, yeşil ışıktan biraz önce, ona dönük olarak durun.
4. Kimseyi incitmeden mümkünse iki avucunuzla Hacerülesved'e dokunun ve öpün (istilam). Aksi hâlde ona dönük durun, sanki dokunmuş gibi iki elinizi kulaklarınıza kadar kaldırın, avuçlarınızı öpün ve "Bismillâhi, Allâhu ekber, ve lillâhi'l-hamd; ves-salâtü ves-selâmü alâ Resûlillâh." deyin. İtmeyin.
5. Kâbe solunuzda olacak şekilde dönün ve yürümeye başlayın.
6. Tavafın ardından sa'y yapılacaksa ilk üç turda erkekler kısa adımlarla hızlı yürür (remel); sonraki dört turda normal yürür. Kadınlar daima normal yürür.
7. Herhangi bir dilde dua ve zikir yapın. Her tur için sabit bir dua yoktur.
8. Rükn-i Yemânî'de, kalabalık etmeden ulaşabiliyorsanız sağ elinizle (veya iki elinizle) ona dokunun, öpmeden. Ulaşamıyorsanız işaret yapmadan geçin.
9. Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında "Rabbenâ âtinâ…" okuyun.
10. Hacerülesved'de bir tur tamamlanmıştır: bir sonraki tura başlamadan önce yine istilam yapın. Yedinci turdan sonra bir kez daha istilam yapın.
11. Sağ omzunuzu yine örtün.
12. Tavafın iki rekâtını kılın (vacip), mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında, ama camide herhangi bir yerde geçerlidir. Mataf'ı kapatmayın. Mekruh vakitte (Sabah'tan sonra güneş doğuncaya kadar, öğle vaktinde ve İkindi'den sonra güneş batıncaya kadar) kılmayın: vaktin geçmesini bekleyin.
13. Hacerülesved ile kapı arasındaki Mültezem'de dua edin.
14. Zemzem için, ayakta ve Kâbe'ye dönük olarak, ve dua edin.
15. Sa'y arkasından geliyorsa Hacerülesved'e yine dokunun (istilam) ve Safa'ya gidin.

Tavafın sünnetleri

• Her turun başında Hacerülesved'i istilam etmek ve öpmek.
• Rükn-i Yemânî'ye dokunmak.
• Sa'y ardından gelen tavafta ilk üç turda ızdıba ve remel.
• Baştan sona zikir ve dua.
• Yedi turu peş peşe yapmak.
• Tevazu ve huşu.

Tavaf eksik kaldığında veya tekrar edilmesi gerektiğinde

1. Hıcr'ın içinden veya Şâzervân'ın üzerinden geçmek: tur sayılmaz; tekrar edin.
2. Dörtten az tur yapılmışsa: tavaf geçerli değildir; tamamlayın.
3. Tavaf sırasında abdestin kaybedilmesi: çıkın, abdestinizi yenileyin ve bıraktığınız yerden devam edin (o turu Hacerülesved'den yeniden başlatmak daha iyidir).
4. Büyük veya küçük hades hâlinde tavaf: tavaf sayılır, ama Mekke'deyken tekrar etmek vaciptir veya dem gerekir (Bölüm 7).
5. İkamet okunursa namaza katılın, sonra bıraktığınız yerden devam edin.

Mekruh olan ama tavafı bozmayan şeyler

1. Yemek veya içmek ve dünyevi şeyler konuşmak.
2. Başkalarını rahatsız eden yüksek sesli dua ve telefon görüşmeleri.
3. Son dört turda veya kadınların remel yapması.
4. Tuvalet ihtiyacını tutmak.
5. Turlar arasında ihtiyaçsız durmak.

Tekerlekli sandalyeler ve üst katlar

• Birinci katta ve çatıda tavaf geçerlidir; turlar daha uzundur, bu yüzden daha fazla zaman ayırın.
• Tekerlekli sandalyeler için ayrılmış bir güzergâh vardır. Tekerlekli sandalyeyi iten kimse, her ikisi de tavafa niyet ediyorsa ikisi için de sayılır.

İpuçları

• Sandaletlerinizi küçük bir çantada tutun veya kapınızın yanındaki raflara bırakın; raf numarasını not edin.
• Başlamadan önce arkadaşlarınızla bir buluşma noktası kararlaştırın.
• Akşam ve Yatsı'dan sonraki en yoğun saatlerden kaçının.
• Çantanızı önünüzde tutun.
• Turları parmaklarınızla veya bir sayaçla sayın.
• Kâbe'ye veya Hacerülesved'e ulaşmak için asla itmeyin.