Bob 14 / 19
Umra bosqichma-bosqich
Hanafiy mazhabida Umraning to‘liq bayoni: unda nima farz va vojib, ehrom va miqot, tavof, sa'y va soch, allaqachon Makkada bo‘lgan hojilar uchun Tan'imdan Umra, to‘silib qolsangiz nima bo‘ladi (bu mazhabda niyatdagi shartning ta'siri yo‘q) va xayrlashuv.
Umra nima
Umra: Makkadagi Ka'baga ehromda borib, tavof va sa'y qilish hamda sochni olish yoki qisqartirishdir. Hanafiy mazhabida Umra umrda bir marta sunnati mu'akkada (sunnati mu'akkada): uning ajri katta va uni tark etmaslik kerak, ammo u Hajdek farz emas. Uni yilning istalgan vaqtida, Haj amallari kunlaridan (Zulhijjaning 9-dan 13-gacha) tashqari, ado etish mumkin; o‘sha kunlarda u makruh.
Umrada nima farz va vojib
| Shart | Ehrom, niyat va talbiya bilan |
|---|---|
| Rukn | Tavof, yetti aylanishdan kamida to‘rttasi |
| Vojib | Tavofning qolgan uch aylanishi · Safo bilan Marva o‘rtasida sa'y · Sochni olish yoki qisqartirish · Ehromning man etilgan ishlaridan saqlanish · Miqotda ehromga kirish |
Rukn o‘tkazib yuborilsa, Umra sahih bo‘lmaydi. Vojib o‘tkazib yuborilsa, Umra sahih bo‘lib qoladi va dam (yoki sadaqa) lozim (7-bob).
Umra qanday ado etiladi
| Bosqich | Hukm | Qayerda |
|---|---|---|
| G‘usl va ehrom kiyimi | Sunnat | Niyatdan oldin |
| Ikki rakat nafl | Sunnat | Niyatdan oldin |
| Niyat va talbiya | Shart | Miqotda |
| Man etilgan ishlardan saqlanish | Vojib | Niyatdan sochni kesgunicha |
| Tavof (yetti aylanish, to‘rttasi rukn) | Rukn va vojib | Ka'ba atrofida |
| Tavofning ikki rakati | Vojib | Maqom ortida yoki masjidning istalgan joyida |
| Sa'y | Vojib | Mas'ada, tavofdan keyin |
| Sochni olish yoki qisqartirish | Vojib | Sa'ydan keyin |
Ehrom
Kiyim, ehromdan oldingi sunnatlar va niyat 6-bobda bayon qilingan. Qisqacha: g‘usl qiling, ikkita toza oq mato (erkaklar) yoki hayoli kiyim (ayollar) kiying, tanaga atir suring, ikki rakat namoz o‘qing, qiblaga qarang, niyat qiling va talbiya ayting.
اللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَيَسِّرْهَا لِي وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي
O‘qilishi Allāhumma innī urīdul-ʿumrata fa-yassirhā lī wa taqabbalhā minnī.
Ma'nosi Ey Alloh, Umrani niyat qildim; uni menga oson qil va mendan qabul qil.
لَبَّيْكَ اللّٰهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
O‘qilishi Labbaik Allāhumma labbaik, labbaika lā sharīka laka labbaik, innal-ḥamda wan-niʿmata laka wal-mulk, lā sharīka lak.
Ma'nosi Huzuringdaman, ey Alloh, huzuringdaman. Huzuringdaman, Sening sheriging yo‘q, huzuringdaman. Albatta, barcha hamd, barcha ne'mat va butun mulk Seniki. Sening sheriging yo‘q.
Umra uchun miqot
Makkadan tashqaridan kelayotganlar uchun
- Yalamlam: Yaman tomondan.
- Zulhulayfa (Bir Ali): Madina tomondan.
- Juhfa: Shom tomondan.
- Qarnul Manozil: Najddan va Osiyo hamda Hind yarimorolidan uchayotganlar uchun.
- Zoti Irq: Iroq tomondan.
Allaqachon Makkada bo‘lgan hojilar va aholi uchun
Ular Haramdan *hil*ga (Harom tashqarisidagi yerga) chiqadi:
- Ji'rona: Masjidul Haromdan taxminan 22 km.
- Tan'im: taxminan 5 km; Masjid Oisha, ko‘pchilik hojilar foydalanadigan joy.
- Hudaybiya: Shumaysiy nomi bilan ham mashhur, taxminan 29 km.
Ehromning man etilgan ishlari
Niyat qilib, talbiya aytganingizdan keyin ehromning man etilgan ishlari amal qiladi: tikilgan kiyim, boshni va yuzni yopish (erkaklar), yuzni yopish (ayollar), atir, tuk olish, tirnoq olish, ov, Haram o‘simliklarini kesish, yaqinlik va jinsiy aloqa hamda janjal. Tafsilotlar va kafforatlar 7-bobda.
Tavof
Tavof: Ka'bani yetti marta aylanish. To‘liq qoidalar 8-bobda. Qisqacha:
- Tavofning umumiy niyatini qiling; Umra tavofi uchun alohida so‘z kerak emas.
- Qora toshdan boshlang va tugating; uni devordagi yashil chiroq belgilaydi.
- Erkaklar o‘ng yelkani ochadi (iztibo') va dastlabki uch aylanishda tez yuradi (ramal).
- Tahoratli, avrat yopiq va Hijrdan tashqarida bo‘ling.
- Tavofdan keyin: Maqomi Ibrohimda ikki rakat namoz o‘qing, Multazamda duo qiling, Zamzam iching, Qora toshga yana tegining, so‘ng sa'y uchun Safoga boring.
Sa'y
Sa'y: Safo va Marva o‘rtasida yetti yurish, Safodan boshlanib Marvada tugaydi. Mas'a taxminan 420 metr uzunlikda. Duo uchun 9-bobga qarang. Sa'y vojib va unga tahorat kerak emas.
Sochni olish yoki qisqartirish
Erkaklar butun boshni oladi (yaxshiroq) yoki hech bo‘lmaganda to‘rtdan birini qisqartiradi; ayollar sochlari uchidan, kamida to‘rtdan biridan, barmoq bo‘g‘imi uzunligicha kesadi (10-bob). Shu bilan Umra to‘liq bo‘ladi va ehromning barcha man etilgan ishlari bekor bo‘ladi.
Allaqachon Muqaddas zaminda bo‘lgan hojilar uchun Umra
Makkada turgan va Umra qilmoqchi bo‘lgan hoji taxminan 5 km narida joylashgan Tan'im masjidiga chiqadi, so‘ng:
- U yerda niyat qiladi va talbiya aytadi;
- ehromning man etilgan ishlariga rioya qiladi;
- Masjidul Haromga qaytib, tavof qiladi;
- so‘ng sa'y;
- so‘ng sochni oladi yoki qisqartiradi.
Agar to‘silib qolsangiz yoki hayzingiz boshlansa
Hanafiy mazhabida niyatga qo‘shilgan shart («agar to‘silib qolsam, qayerda to‘xtatilsam, o‘sha yerda ehromdan chiqaman») ta'sir qilmaydi: hoji faqat to‘silib qolish (ihsor) qoidalari orqali ehromdan chiqadi, Haramga qurbonlik hayvonini yuborib, u so‘yilganda sochini olib yoki qisqartirib (7-bob).
Umra tavofini qilishdan oldin hayzi boshlangan ayol pok bo‘lguncha masjidga kirmaydi va tavof qilmaydi. U kutadi; agar Hajga oz qolgan bo‘lsa, Hajga niyat qo‘shish (Qiron) yoki Umrani qoldirish haqida diniy yo‘lboshchisidan so‘rashi mumkin (5-bob). Qolgan hamma narsani qila oladi.
Xayrlashuv
Vido' tavofi Hajdan keyin miqot chegarasidan tashqaridan kelgan hojilar uchun vojib. U Umradan keyin talab qilinmaydi, ammo Makkadan chiqishdan oldin nafl tavof qilish yaxshi xayrlashuvdir. Xayrlashuv va Madina haqida ko‘proq 18-bobda.
